Het maken van lijstjes zou verband houden met psychologische en persoonlijkheidskenmerken; het is bedoeld om mentale rommel te verminderen en duidelijke vooruitgang bij te houden, maar de manier waarop je lijstjes maakt, kan diepgaande inzichten bieden in je gewoontes en cognitieve stijl.

Ik moet iets bekennen. Ik ben een lijstjesmaker. Als ik op vakantie ga, maak ik een lijst van wat er in de koffer gaat en wat er in de handbagage gaat. Er komt ook een lijstje bij van wat ik tijdens de reis ga dragen, met een alternatief lijstje afhankelijk van het verwachte weer. Ik zou waarschijnlijk een lijstje kunnen maken dat ik steeds opnieuw kan gebruiken, maar nee, ik begin elke keer opnieuw.

Ik moet regelmatig een lijstje maken van wat er in mijn diepvriezers ligt, want toen ik de tweede diepvriezer kocht, was ik vast van plan om de ene te gebruiken voor vlees, vis en restjes, en de andere voor groenten en lekkernijen, maar na verloop van tijd, als er in de ene niet genoeg ruimte meer was, belandden de spullen per ongeluk in de andere, en vergat ik dat ik ze had.

Boodschappenlijstjes waren een andere gewoonte (let op de verleden tijd hier, daarover later meer): de achterkant van enveloppen, pagina’s die uit notitieboekjes waren gescheurd, en die werden soms zelfs twee keer gebruikt, waarbij de achterkant van het ene lijstje als begin van een nieuw lijstje diende; zelfs de achterkant van kassabonnen van het supermarktbezoek van vorige week kon nog nuttig worden hergebruikt.

Bron: Pexels; Auteur: olia danilevich;

Lijstjes op het werk

Dit is lastig en wordt vaak een ‘to-do-lijst’ genoemd, waarbij de lengte van de lijst soms het tempo waarmee taken worden aangepakt overstijgt en overweldigend wordt, en waarbij je de neiging kunt hebben om eerst de gemakkelijke ‘to-do’-items aan te pakken, terwijl de complexere taken zich opstapelen, met als gevolg dat je last krijgt van beslissingsmoeheid. Dit leidt tot een verminderd beoordelingsvermogen, impulsieve keuzes of het volledig vermijden van besluitvorming. Wanneer lijsten sneller groeien dan je ze kunt afvinken, veranderen ze van nuttige routekaarten in bronnen van voortdurend schuldgevoel en verlamming. Maar dit kan worden vereenvoudigd: maak een lijstje van 3 tot 5 essentiële of wekelijkse taken en concentreer je erop om die af te werken. Het maken van een ‘afgewerkt’-lijstje kan ook iemand die angstig lijstjes maakt helpen, door het zelfvertrouwen en de motivatie te vergroten.

Dat gedoe met boodschappenlijstjes

Nou, ik ben nu met trots toegetreden tot de tech-savvy brigade en heb een app op mijn telefoon waarmee ik artikelen aan een digitale boodschappenlijst kan toevoegen. Hij onthoudt zelfs wat ik in het verleden heb gekocht, en ik kan terugkijken en artikelen indien nodig gewoon naar boven vegen naar mijn huidige lijst. Wat een doorbraak is dit! Geen versleten velletjes papier meer, verfrommeld in mijn handtas, waarbij ik niet zeker weet welke lijst de actuele is. Geen gezoek meer naar papier of een pen die schrijft om op te schrijven wat ik nodig heb. En als ik iets aan mijn winkelwagentje toevoeg, kan ik het in de app naar beneden vegen, en weg is het.

Onderzoek wijst uit dat fysiek schrijven meer neurale activiteit activeert, wat het geheugen verbetert. Nou ja, ik moest het toch eerst intypen, nietwaar? Telt dat dan niet mee? En het schrijven van een fysieke boodschappenlijst zou impulsaankopen verminderen, wat zogenaamd leidt tot betere planning en minder spontane beslissingen. Fout. Ik doe dat nog steeds; er zou een alarm moeten afgaan dat de chocoladekoekjes of die voordelige fles wijn detecteert die niet op ‘De Lijst’ stonden toen ze in het winkelmandje belandden.

Bron: Pexels; Auteur: ROMAN ODINTSOV;

Is het een erfelijke eigenschap?

Ze zeggen dat het maken van lijstjes geen erfelijke eigenschap is, maar eerder aangeleerd gedrag, een copingmechanisme of een organisatorische gewoonte. Je erft geen ‘lijstjesgen’, maar je kunt wel een brein erven dat beter functioneert met externe organisatiemiddelen om dagelijkse taken te beheren, wat vervolgens wordt versterkt door je omgeving en gewoontes.

Ik houd nog steeds van lijstjes, ook al is het boodschappenlijstje veranderd. Mijn moeder was een fervent lijstjesmaker, en ik denk dat ik haar daarin ben gevolgd. Het maken van een lijstje heeft iets aangenaams, overzichtelijks en hoopvols. En het lijstje lag vaak ergens rondslingeren met een afgeknaagd potlood ernaast, waar ik vaak naar zocht als ik weer een nieuw lijstje wilde maken, maar voor de goede orde: bij het opstellen van mijn overzichtelijke boodschappenlijstjes heb ik tegenwoordig geen afgeknaagde schrijfgerei meer nodig.